Nou dat wordt 'm dus niet…

Eergisteren de DBX 286S ontvangen en gelijk uitgetest, ik zal u niet onnodig lang in spanning houden: dat wordt ‘m dus niet! De preamp is OK (niet fantastisch) maar m.n. de compressie valt me erg tegen. Ik was gewend aan de compressie die ik uit de 166 en 266 series van DBX haalde, maar die sound zit dus NIET in de 286S. Compressie is ook maar beperkt regelbaar; intensity (ik gok een een combinatie van compressie ratio en threshold ) en density (rare kreet, het is nl. een combinatie van attack en release), misschien is dat het punt maar een lekkere “vette” voice over kreeg ik niet en transparant kan ik de compressor al helemaal niet noemen. De laag en hoog enhancer werkte op zich prima maar ook daar miste ik een beetje de “sprankel” in het hoog bij wat meer compressie. Nee, het was het gewoon niet of misschien waren mijn verwachtingen te hoog.

Dat het wel kan met beperkte regeling bewijst Presonus, op mijn StudioLive 16.0.2 mixer zit ook een compressor met slechts 3 knoppen (threshold, ratio en combinatie van attack/release) maar dat klinkt wél prima. Nouja… jammer dan. Ik had het apparaat bij Thomann besteld en ik kan ‘m gewoon weer terugsturen. Kost 15 Euro verzendkosten, dat zie ik dan maar als “huur” c.q. “leergeld”. Ik wilde eigenlijk mijn Behringer DEQ2496 in de insert loop van de DBX 286S hangen, maar dat feest gaat nu ook niet door. De Procaster rechtstreeks in de FT-2000 gaf met wat EQ eigenlijk een prima resultaat dus de DEQ2496 gaat er ook weer uit. Tot zover de eSSB experimenten HI.

Advertenties

Yaesu MH-67 versus MH-31 microfoon

Mijn Yeasu FT-450D werd standaard geleverd met een (dynamische) MH-31 microfoon. De eerste versie FT-450’s (niet de “D-versie”) werd geleverd met een MH-67 (electred condensator)  en die volgens mij ook o.a. bij de FT-897D werd (en nog steeds wordt?) geleverd. Zo op het eerst gezicht lijkt de kwaliteit van de MH-31 beter dan de enigszins “flimsy” MH-67 maaaarrrr… veel FT-450(D) gebruikers vind de combinatie met de MH-67 toch veel beter klinken dan met de bijgeleverde MH-31. Hilarisch genoeg blijkt dat de FT-897D juist beter klinkt met de dynamische MH-31. Of het waar is of niet, dat weet ik niet maar het is leuk om het eens uit te proberen.

MH67

Op eBay wordt vanuit China veel “OEM electronica” aangeboden tegen spotprijzen, zo ook een OEM uitvoering van de MH-67A8J microfoon. Er staat geen Yaesu op, maar het Vertex merkje is onmiskenbaar en de microfoon lijkt verder als twee druppels water op de echte. Voor nog geen $19 koop je een MH-67 incl. gratis verzending vanuit China en jawel, tot nu toe zijn al die envelopjes uit het verre Oosten netjes aangekomen en mocht dat onverhoopt niet zo zijn, dan hecht de verkoper vaak zo’n grote waarde aan zijn goede reputatie dat ze een nieuw exemplaar toesturen of een volledige refund geven na een bepaald periode. Je kan je daar echt geen bult aan vallen. Ik kocht mijn exemplaar bij eBay gebruiker “2010fancygift”, maar ze worden door veel meer eBayers aangeboden. Hier een link naar een recente advertentie: http://cgi.ebay.com/ws/eBayISAPI.dll?ViewItem&item=300906461799

Ik ben van plan om, misschien pas in de vakantie, beide microfoons eens uitvoerig aan de tand te voelen. Eerst maar eens mbv de monitorfunctie van de FT-450D, ik zal proberen of ik daar op één of andere manier opnames van kan maken, dan laat ik het resultaat hier wel horen.

DBX 286S besteld

Nou, het is er dan toch eindelijk van gekomen: ik heb een DBX 286S “channel strip” besteld; een microfoonvoorversterker in een 19″ behuizing. Ik vind het toch wel leuk om er eens mee te experimenteren en voor €189 (www.bax-shop.nl) kun je je eigenlijk geen bult vallen. De veelgebruikte Symetrix 528e kost immers bijna €1100 en dat vind ik toch echt een beetje te gortig. Er zit verder weinig tot niets tussenin. Ik was al bekend met compressors van DBX en die zijn werkelijk prima (eigenlijk zelfs wel “de standaard”) dus ik heb hoge verwachtingen van dit apparaatje.dbx286SWat heeft de 286S allemaal aan boord? Nou ten eerste een behoorlijk goede  microfoon voorversterker met behoorlijk wat gain, +48V phantoomvoeding tbv grootmembraan condensatormicrofoons én een 80 Hz laag-af (c.q. hi-pass) filter maar dat is niet alles. De strip heeft ook nog een eenvoudige maar doeltreffende en goed klinkende compressor aan boord. De DBX compressors waren vroeger al geliefd bij Hilversum 3 (m.n. Veronica DJ’s maar b.v. ook Tom Mulder) om stemmen – vaak in het extreme – op te dikken. Het gebruik van compressie brengt ook wat nadelen met zich mee, maar de 286S heeft alles in huis om dat te bestrijden. Zo is er nl. een de-Esser met instelbare frequentie; juist de letter “S” gaat heel overdreven klinken wanneer je compressie gebruikt, met de de-Esser is dat mooi te compenseren. Ook is er een enhancer voor zowel laag én hoog, m.n. die laatste heb je ook nodig wanneer je met compressie wilt werken; de frequenties van het signaal die doorgaans boven de threshold (drempelwaarde) uitkomen zitten vaak in het hoog en, in mindere mate, in het lage midden (hogere laag). Een gecomprimeerd signaal verliest daardoor altijd wat “sprankel” en wanneer de bron ook flink wat laag bevat, kan het zijn dat er ook wat diepte verloren gaat. Dit is te herstellen met een enhancer; vaak in het hoog niets meer of minder dan een shelving EQ vanaf een bepaalde mid-hoog frequentie en in het laag een boost ergens tussen de 80 en 100 Hz boost. Of ik die laatste veel ga gebruiken dat betwijfel ik, maar een beetje hoog recovery is meestal wel mooi. Aan het eind van de strip zit een gate/expander, eigenlijk een omgekeerde compressor. Een compressor zorgt er ook voor dat, m.n. wanneer er niet gesproken wordt, zachte achtergrondgeluiden harder worden weergegeven. Denk aan ventilator van set of eindtrap, of het tikken van een klok. Dat is natuurlijk bijzonder hinderlijk. Een gate is een soort geluidspoortje; alleen signalen die boven een bepaalde drempelwaarde komen, worden doorgelaten. Bij een gate is het echt wel/niet weergeven, een expander verzwakt signalen die onder de threshold zitten met een bepaalde ratio. Zacht wordt dus nog zachter en hard blijft ongewijzigd; relatief gezien krijg je dus meer dynamiek. Die truuk wordt in de muziekwereld ook gebruikt om opnames met weinig dynamiek wat op te krikken, maar b.v. ook toepast op drums en zoals gezegd in de broadcast wereld om hinderlijke achtergrondgeluiden te elimineren. Aan het eind van de strip zit de “make-up” gain, er is +10 dB te maken ter compensatie van de compressie (meestal ergens tussen 3 en 6 dB). Wat ook wel fijn is, is dat deze “master volume” van -30 tot +10 dB loopt, dus waarschijnlijk (ik weet het niet zeker) is het signaal zacht genoeg voor een normale microfooningang van een transceiver. In mijn geval gaat het signaal de MIC ingang aan de achterkant van van de FT-2000 in, deze heeft zowieso een gainstage minder dan de “normale” microfooningang.

Behringer DEQ2496

De 286S heeft een INSERT tussen de preamp en de effecten. Op dat punt hang ik de Behringer DEQ2496. Het bronsignaal wordt dus eerst versterkt, gaat daarna door de EQ’s van de DEQ2496 (die gebruik ik dus niet meer voor compressie!) en daarna door compressie, de-Esser en gate/expander, precies zoals het hoort. Nou… dat wordt weer lekker spelen. Eerst maar eens een beetje droog oefenen op de koptelefoon. Wordt vervolgd!

DEQ2496 audioprocessor

Zoals wellicht bekend zing en speel (gitaar) ik in twee bandjes (www.bugabootang.nl en www.messaround.nl) en val ik links en rechts nog wel eens in op (contra)bas. Bij mijn eigen bands verzorg ik ook de geluidstechniek en tevens maak ik met eigen (digitale) opnameapparatuur 24-sporen opnames van (mijn eigen) bands. De opnames op voorgenoemde websites zijn eigen producties. Als zanger én radiozendamateur ben ik natuurlijk ook een beetje “microfiel”, ik vind het dan ook leuk om verschillende microfoons uit te proberen. Voor mijn zenders gebruikte ik meestal originele handknijpertjes of de bekende tafelmicrofoons, maar sinds kort heb ik een mooie “broadcast” microfoon in gebruik, de Rode Procaster (ik heb ook nog een Rode NT1A).

De aanschaf van de TS-870 was een weloverwogen eerste stap in de richting van eSSB (extended SSB) oftewel breedbandige(re) enkelzijbanduitzendingen. Mijn vorige FT-920 was vrij smalbandig (400 – 2k5 Hz) waardoor Procaster microfoon niet volledig tot zijn recht kwam. De TS-870 kan 3 kHz breed uitzenden, in principe van 0 – 3 kHz maar door de TX shift functie in stapjes van 100 Hzb.v. ook van 100 Hz – 3.1 kHz of 200 Hz – 3.2 kHz. Met wat EQ schijnt de bandbreedte effectief zo rond de 3.5 kHz te liggen. Dat is prettig want rond de 3 kHz ligt een soort “presence” frequentie (eigenlijk meer richting 4 kHz) die de audio net even wat meer “HiFi” laat klinken, dat tophoog kan er dus nog prima bij zonder dat dat ten koste gaat van het laag. De Rode Procaster rechtstreeks in de TS-870 werkt prima hoewel deze microfoon van zichzelf net even wat te donker klinkt. De 870 heeft wel een TX EQ aan boord die het hoog wat kan benadrukken, maar dat vond ik zelf net weer iets te overdreven. Je komt dan snel bij een externe EQ uit. De processor van de 870 vind ik ronduit VERSCHRIKKELIJK dus ook dat kan aanzienlijk beter met een externe dynamiek processor. M.n. bij het afmixen van opnames heb ik veel ervaring opgedaan met dynamiek processing (compressor, limiter, expander etc.) en eerlijk gezegd ook wel een fan geworden van compressie. Je moet niet overdrijven natuurlijk, maar het is toch een mooie manier om de boel wat “dikker” te laten klinken. Om eens te kunnen experimenteren met eSSB heb ik tweedehands Behringer DEQ2496 aangeschaft.

De nieuwprijs is op dit moment (16-10-2012) €263 bij Thomann.de, tweedehands wordt er vaak rond de €150 voor gevraagd maar omdat de markt voor dit soort apparaten relatief klein is, kun je waarschijnlijk voor minder geld klaar zijn (dat was ik in ieder geval wel). Er bestaan 2 hardware versies. De 2e versie is, voor zover mij bekend, niet wezenlijk beter/anders. Voor zowel de “oude” V1 hardware versie als de “nieuwe” (=huidige) V2 hardware versie bestaan firmware updates. Voor een V1 model is firmware 1.4 de meest recente versie, voor het V2 model is dat versie 2.5. Het is wél raadzaam een apparaat te vinden met de meest recente firmware (te programmeren via PC met midipoort en -kabel). De firmware versie is te zien in het Utility scherm (pagina 1). Ondanks dat Behringer een goedkoop merk is, ben ik behoorlijk onder de indruk van dit apparaat. Behringer noemt het zelf een “digital mastering processor” en de kans is best aanwezig dat ik ‘m ook eens ga inzetten voor die doeleinden. Goed, wat is het en wat doet het?

Laat ik vooropstellen dat het apparaat veel meer kan dan waar ik ‘m voor nodig heb. Ik bespreek alleen kort de opties die ik gebruik te weten de Real Time Analyser (RTA), de Grafische EQualizer (GEQ), de Parametrische EQ (PEQ) en de compressor functie van de dynamiek processor. De DEQ2496 heeft verder nog een Dynamische EQualizer (DEQ), een FeedBack Destroyer (FBD) en een Stereo Imager aan boord maar daar doe ik, voor de radiohobby, niets mee.

De RTA is eigenlijk een spectrum analyser van een te kiezen bron. Dat kan een meetmicrofoon zijn. Dat is handig om de input (b.v. het totaalsignaal van een mengpaneel) te vergelijken met het gemeten spectrum op een bepaalde plaats in de zaal. De DEQ2496 kan dan zelf (automatisch) de EQ instellingen aanpassen zodat het ingangssignaal ook daadwerkelijk zo klinkt op de plek waar de meting wordt uitgevoerd; een bekende en handige toepassing uit de geluidstechniek, niet iets dat je nodig hebt voor de radiohobby maar wel leuk om even te noemen. Voor onze hobby is de RTA m.n. leuk om naar te kijken HI.

De grafische equalizer (GEQ) is een actieve 31 bands equalizer waarmee 31 (vaste) frequenties +/- 15 dB ingesteld kunnen worden. Het is een makkelijke en intuïtieve manier van equalizing. De digitale “schuifjes” kunnen per band worden bediend, maar het is ook mogelijk om een bandbreedte in te stellen waardoor de naastliggende schuifjes ook mee gaan bewegen. Op die manier is het heel makkelijk om een mooie egale “bult” in het hoog te maken (b.v. over 3 of 5 banden) en een “dal” in het midden. Een licht bultje in het laag en het klinkt al snel als “BBC quality audio”. En ja natuurlijk moet je dit met mate doen en ja je hebt al snel de neiging om te overdrijven. Ik maakte vanmiddag wat QSO’s op 40m om de boel uit te testen en zat met een grijns van oor tot oor toen ik mijzelf als een soort Tom Mulder / Jan van Veen terughoorde door de koptelefoon HI. Dat was behoorlijk “over the top” hoewel de meeste tegenstations het wel mooi vonden. Ik ga eens met George afspreken (PA8GB), eens vragen wat hij ervan vindt. Hij heeft behoorlijk spitse oren en behoorlijk wat ervaring met externe processors / eSSB. Ik vind zijn modulatie overigens altijd erg mooi, George gebruikt meestal een Rode Broadcaster (grootmembraan condensator) microfoon icm een analoge Symetrix 528E voice processor (een bekende uit de omroepwereld). Da’s even andere koek dan wat ik gebruik, maar ik heb er altijd wel lol in om voor zo weinig mogelijk geld zo goed mogelijk resultaat te bereiken en met deze DEQ2496 lijkt dat aardig te lukken.

Een parametrische EQ ben ik wel aan gewend, mijn Yamaha AW-2400 harddiskrecorder heeft dit op alle kanalen dus voor mij niets nieuws onder de zon. De PEQ gebruik ik op het moment als laag-af en hoog af filter. Alles onder de 50 Hz en boven de 4.5 kHz demp ik d.m.v. twee sets parameters. Itt bij de grafische EQ blijven de parameters bij de PEQ behouden, je kunt dus mooi spelen met bandbreedte en centrumfrequentie. Een derde set parameters gebruik ik om het midhoog nog wat op te krikken. Het mooie van een PEQ is dat je niet gebonden bent aan vaste frequenties zoals bij een GEQ, maar je kunt je zelf de (centrum) frequentie, bandbreedte (Q) én de gain instellen. Bij de PEQ van de DEQ2496 is het mogelijk om maar liefst 10 (!) parametersets definiëren. Ter vergelijk; een luxe digitale mixer heeft meestal maar 4 of 5 parametersets per kanaal wat in de praktijk ruimschoots volstaat.

De DEQ2496 gebruik ik ook als compressor. Er bestaan veel misverstanden over compressie (lelijk, onnatuurlijk) maar wanneer je weet waar je mee bezig bent, kun je er enorm goede resultaten mee bereiken. Wat doet een compressor? Kort gezegd dempt een compressor pieken boven een bepaalde (instelbare) drempel volgens een (instelbare) verhouding. Op deze manier kun je de pieken 6 tot 10 dB dempen en “het totaal” (lees: ook de minder harde signalen) dus ook 6 – 10 dB harder uitsturen. Het resultaat is een “dikker” geluid; meer body (op een analyser letterlijk meer oppervlakte). Uitgaande van een maximaal signaal van 0 dB, zou de drempel op -10 dB in kunnen stellen. Een gangbare compressieverhouding voor spraak (en zang) is 1:4 tot 1:10. In het eerste geval betekent dat dat 4 dB signaal boven de drempel maar als 1 dB wordt “doorgelaten”. Vanaf de -10 dB drempel is het dus mogelijk om pieken van 40 dB te verwerken voordat de maximale waarde (0 dB) wordt bereikt. Nu is dat overigens niet wat je wilt hoor, een compressie van 40 dB. In de praktijk stel je een compressor in op een gemiddelde compressie van 6 – 10 dB (wat dus een extra gain van 6 – 10 dB impliceert voor de zachtere passages). De pieken klinken dus relatief wat zachter maar “het totaal” wat harder.

Bij een compressor kun je ook nog de “knik” instellen; eigenlijk hoe abrupt gaat de compressor signalen boven de drempelwaarde comprimeren; een “hard knee” is een echte knik dus een vrij abrubte compressie, een “soft knee” is een afgeronde knik; signalen die net even boven de drempel komen zullen niet zo hard worden gecomprimeerd en de compressie neemt toe naarmate het signaal verder boven de drempel komt. Verder is instelbaar na hoeveel milliseconden de compressor moet reageren (= attack time) en na hoeveel milliseconden de compressor zichzelf weer uitschakelt (= release time). Om een “natuurlijke” attack te krijgen, is het verstandig om bij spraak en zang pas na ong. 50 ms te beginnen met compressie; het begin van het signaal gaat dan niet verloren, bij spraak typisch “de articulatie”, bij instrumenten typisch “de aanslag” (denk aan gitaar, drums). Bij signalen die vrij abrubt van dynamiek wisselen mag de compressor na +/- 100 – 200 ms nadat het signaal weer onder de drempel is uitschakelen. Dit laatste zorgt ervoor dat de compressor niet steed tijdens een korte pauze uit- en weer inschakelt (typisch effect van “pompen”). Bij langer klinkende signalen (b.v. piano, bekkens van een drumstel) gebruik je een wat langere release tijd.

Nou… zo is het wel even voldoende, ik trek een bokbiertje open en ga nog even spelen. Ik had bij 100W wel wat last van instraling, dus de kabels maar even een paar keer door een FT-240-43 kern heen halen. Mijn 870 moet binnenkort ook op de operatietafel want ik wil de uitgang van de DEQ2496 binnen laten komen op de ACC2 poort. Deze poort komt binnen na de microfoonvoorversterker (prima dus) maar omdat ie is bedoeld voor modem (piep)signalen, zit er een laag-af filter (parallel C) op deze ingang. Er moet een C-tje van 1 uF parallel gezet worden aan de bestaande C om het laag ook door te laten. Nou dat klusje doen we mooi onder begeleiding van elmer Frans PE0F, die kan dat vast wel HI.

Rode Procaster broadcast microphone

Zoals jullie weten speel ik ook gitaar en ik zing in verschillende bands. Bij deze wil ik ook wel toegeven dat ik “microfiel” ben, ik ben gek op mooie / goeie microfoons. Niet dat ik daar honderden of duizenden Euro’s tegenaan gooi, zoals altijd ben ik op zoek naar microfoons met een goede prijs/kwaliteit verhouding. De Rode Procaster is er zo eentje!

In onze studio (oefenhok) gebruik ik voor zangopnames een Rode NT1A; een prachtige grootmembraan condensator microfoon die je in veel studios tegenkomt. Rode is overigens een Australisch kwaliteitsmerk, ze geven 10 (!!) jaar garantie op hun microfoons. Sinds enige tijd heeft Rode een microfoon voor Podcasters nl. de…. jawel… Podcaster. Deze microfoon heeft een ingebouwde USB aansluiting en een A/D converter. De “gewone” versie van de Podcaster is de Procaster; een dynamische grootmembraan microfoon. Ik ben gek op dynamische microfoons omdat je ze zo lekker kunt “opeten” wat weer een mooie compressie kan geven (niet bij alle microfoons is dat mooi). De shure SM-58 is wellicht een goed voorbeeld. Op zich helemaal niet zo’n bijzondere microfoon, maar wanneer je er lekker in schreeuwt van dichtbij, dan klinkt ie in band verband geweldig. De Rode Procaster is een prachtige grote microfoon, ziet er goed uit, voelt zeer degelijk aan (weegt ruim een pond!) en is ook, volgens de CEO van Rode, “meant to be eaten” (close miking). Hij is gunstig geprijsd, de meeste muzieksupermarkten verkopen ‘m voor 159 Euro. Bij www.music-store.de kocht ik ‘m in een “bundle” inclusief een tafelstatief voor 169 Euro. Van het statief had ik geen hoge verwachtingen, maar dat valt me 100% mee; het is zeer degelijk; helemaal van metaal; geen plastic troep. De Procaster snel aangesloten op mijn FT-920 en door de koptelefoon klinkt het in ieder geval geweldig. Het is ook erg leuk om in zo’n ding te praten en, dat zal ik niet ontkennen, ook erg leuk om naar te kijken. Ik heb nu lekker mijn handen vrij om de computer te bedienen, IDEAAL voor de komende PACC.

Hier is de link naar de bundle bij MusicStore:
http://www.musicstore.de/de_DE/EUR/_SET_-Procaster-Bundle-Rode-Podcaster-DT138-Tischarm/art-REC464

Ik gebruik de microfoon icm een goedkope spin (spider) van Fame (huismerk van MusicStore) van slechts 9,90 type EA 201b:
http://www.musicstore.de/de_DE/EUR/Fame-EA-201n-elastischer-Halter-universal-ab-40mm-nickel/art-REC0009030-000

In totaal dus voor 179 Euro klaar. Errug gaaf!