Nieuwe trap voor 80/40 end-fed

Paar weken geleden was de end-fed draad naar beneden gekomen. Gaatje te dicht bij de rand van de PVC buis geboord. De 40m coax trap gaf op 80m wat weinig inductie waardoor er eigenlijk net iets meer draad achter moest dan ik weg kon spannen. Tijd voor ander idee; een “gewone” LC trap met iets meer inductie dan de coax trap (ong. 3 uH). Aanvankelijk was ik van plan om kleine blauwe ceramische C-tjes met 20 kV rating te gaan gebruiken, maar na wat onduidelijke antwoorden op zendamateur.com werd het me toch duidelijk dat dat niet zou gaan werken. Hoe het precies zit weet ik niet, maar het is me wel duidelijk geworden dat het “vermogen” van een condensator in deze situatie wel van belang is en de kleine blauwe C-tjes zijn niet geschikt voor QRO. Gelukkig op eBay in Bulgarije voor slechts $9 twee 68 pF doorknobs gevonden, max. 15 kV en 14 kVAr (dat is de “power rating”). Verzendkosten $3 dus voor iets meer dan een tientje klaar!

68 pF 15 kV 14 kVAr doorknobs

Samen met een spoel van iets meer dan 7 uH zou die moeten resoneren rond de 7.4 MHz (een trap moet niet resonant zijn op de werkfrequentie omdat dan de verliezen hoog zijn). Uiteindelijk heb ik, omdat ik toch iets inductie wilde voor 80m, gekozen voor een spoel van 8.5 uH; 11 wikkelingen 1.8mm enameld draad op een 50mm PVC buis. Samen met de 68 pF doorknob, resoneerde het volgens mijn Kenwood griddipper iets onder de 7 MHz, perfect!

Hoeveel draad er nu achter moest, daar had ik geen notie van. De wens is de meester van de gedachte; dus een stuk van 8m dat ik nog had liggen aangekoppeld. Eerste meting: gelijk BINGO op 40m, maar toch nog wat te weinig draad na de trap, resonantie ergens rond de 4.2 MHz. Daarom nog een stuk draad van 2m aangekoppeld, netjes met oogjes en RVS bootje omwikkeld met zelfvulcaniserend tape. Dat werd al beter, maar helaas nog net iets te kort voor 80m:

3.4-7.4 MHz

De dip op 40m ligt vrijwel in het midden van de band. Zou eigenlijk nog ietsepietsje hoger mogen, maar ik ga er niet meer aan rommelen. Over vrijwel de hele band heb ik een SWR die ruimschoots beter is dan 1:1.7 dus niets te mopperen lijkt me. Misschien, heeel misschien maak ik de draad voor de trap ooit nog wel een stukkie korter. Dan heb ik SWR beter dan 1:1.5 over de hele band.

7-7.2 MHz

Op 80m is het dus nog niet goed. Ik kan eigenlijk niet meer draad wegspannen, dus wil op het punt waar nu het extra stuk draad gekoppeld is, TWEE draden van ong. 2.5m bevestigen. Het “staartje” van de 80m draad wordt dan een inverted V. Je zou het ook kunnen zijn als “top loading”. Het einde wordt dus een V-vorm.

3.7-4 MHz

Ik weet uit de praktijk dat een V van 2x2m draad ong. hetzelfde effect geeft als een enkele draad van ruim 3m, dus daar zou ik het net mee moeten halen, toch maar gelijk even geprobeerd:

3.45-3.85 MHz

Kijk, da’s beter. Bijna midden in de 80m band en SWR beter dan 1:2 over een bandbreedte van ong. 260 kHz. Dat heb ik wel eens anders gezien op 80m HI

Oh… toen toch ook maar even nog naar 20m gekeken en verrek, ook daar is de draad bruikbaar. Ik heb iets draaibaars (Butternut HF5B én FB13) voor 20m, maar ik heb al eerder gemerkt dat de draad soms wat minder storing oppikt en het soms zelfs beter doet. Is natuurlijk een hele golf, dat zal de verklaring zijn.

3-16 MHz

Resonantie net iets onder de 20m band. In de autotrafo zitten twee 100 pF capjes parallel, misschien moet ik daar nog eens mee spelen. De 40m trap is op 20m natuurlijk geen sper meer (8.5 uH is niet voldoende), ik vermoed dat het geheel als een electrische dubbele golf werkt, maar zeker weten doe ik dat niet. Misschien haal ik de C-tjes in het doosje eens los, kijken wat er gebeurt. Ook op 10m een dip in SWR, of daar ook daadwerkelijk resonantie is betwijfel ik ten zeerste maargoed, het is heel moeilijk om een antenne te maken die niet straalt en als de impedantie dan ook nog eens beetje in de buurt van 50 Ohm zit, dan is het vast wel te gebruiken. Ik doe niets op 30m, maar het is een leuke bonus.

Oja, en voor de azijnpissers; ja ik weet dat de grafiekjes SWR tonen en dat dat los staat van het al dan niet in resonantie zijn (dat is overigens ook weer niet helemaal waar maargoed, laat ik daar nu maar niet op ingaan). Uiteraard controleer ik ook altijd even de RXZ grafiek en daar zie je heel duidelijk resonantie op 80m, 40m en net even onder de 20m. Je ziet overigens ook dat er op 30m géén resonantie is. De antenne heeft daar wel een “tune-bare” impedantie dus het zal heus wel iets doen, maar zoals gezegd doe ik weinig tot niets op 30m.

3-16 MHz RXZ

Ik ben bijzonder in mijn nopjes met deze antenne. Heb er ook al even wat vermogen in gestopt en geeft geen krimp. Nog even een V-tje aan de staart maken en dan kan ik op 80m ook weer uitkomen. Leuk hoor!

Butternut HF5B geplaatst

Mijn Heathkit SB-200 is van eigenaar gewisseld, OM Stef ON5YA gaat er mee aan de slag. Van Stef kreeg ik weer iets leuks als inruil; een Butternut HF5B. Stef had ‘m bijna compleet gemonteerd meegenomen, dus ik kon de verleiding niet weerstaan om ‘m toch nog even op te hangen. Ik heb al wat metingen gedaan en ondanks dat ie nog niet helemaal goed afgesteld is, zijn de signalen op vrijwel alle banden 2 S-punten harder dan op de FB-13, toegegeven, eigenlijk ook nog niet goed is op 15 en 20 (moet de traps nog schoonmaken). Geen eerlijke vergelijking dus, maar de eerste indruk is positief.

DSCF0175S

Deze HF5B zou 3 dBd gain geven op 20m en een F/B van 20 dB (de FB13 heeft -0.5 dBd omdat ie door twee spoelen is ingekort en F/B ratio van 0 dB), op 15 en 10 meter zelfs bijna 6 dB en ook een F/B ratio van 20 dB. Helemaal niet verkeerd dus. Als bonus werkt de straler ook nog als dipool voor 12 en 17 meter en ondanks dat ik daar nooit iets doe, is het natuurlijk een leuke optie. Stef bedankt en veel succes en plezier met de SB-200. Had je nog kersen gekocht? We spreken elkaar nog!