GFK mast weer verwijderd

Het idee om mijn 80/40 end-fed eerst 7m omhoog te laten gaan via een GFK mast en dan pas schuin naar beneden was op zich goed idee. Omdat de 80 uH spoel was vervangen door een coaxtrap met inductie van ong. 3 uH was het bovendien ook nodig want na de trap zou nu veel meer (schatting 8 – 10 meter) draad moeten itt bij de 80 uH spoel, daar zat maar 3m draad achter. Het idee was goed maar eerlijkheid gebied me te zeggen… het ziet er NIET uit; zo’n kromme surfmast op het dak. Ding dus weer verwijderd en end-fed gewoon weer vastgemaakt aan mijn “rotorstafief”. Tja… dan is het geheel (29m lengte) toch net even te lang om weg te spannen. De antennedraad moest langs de boom nog 3-4m naar beneden en eigenlijk is die draad nog niet eens lang genoeg want resoneert nu op 4 MHz. Kortom… moet er nog maar eens over nadenken, huidige situatie is niet ideaal.

80/40 end-fed aangepast

Ik heb vandaag de 87 uH spoel van de end-fed vervangen door een coax trap. Motivatie was een combinatie van nieuwsgierigheid en luiheid. Coax trap is wel héél erg makkelijk te maken. Had geen zin om spoel van draad te maken; is toch weer een gedoe. Coaxtrapje is zo gemaakt (ik had het overigens nog nooit gedaan). Op de website van Tone Field (VE6YP) staat een duidelijke bouwtekening maaarrrr… kun je ook software downloaden om coax trap te berekenen. Enfin, zo is de constructie:

En zo ziet het programmaatje er uit. Je geeft zelf de frequentie in, de “form diameter” (kern-kern diameter van de spoelvorm, meestal een stuk PVC pijp) en coax diameter en capiteit per meter en het programma berekent hoeveel wdg je moet leggen met netjes de data erbij; o.a. ook de lengte coax die je moet afknippen (doe voor de zekerheid maar 10 – 20 meer, ik had dat ook gedaan en kwam bijna nog wat te kort). Heel handig programmaatje! Je kunt ook een type coax kiezen (heb ik gedaan, gewoon de eerste RG58) dan wordt automatisch diameter en capaciteit per meter ingevuld.

Via deze link kun je de software downloaden: http://www.qsl.net/ve6yp/coaxtrap.zip

Ik heb een trap gemaakt voor 7.5 MHz op een 42 mm spoelvorm (40mm PVC buis). Daarvoor moesten er ong. 10 wdg op de buis (plaatje hierboven klopt hier niet mee, dat is slechts een voorbeeld van de website van VE6YP). Bij nameten met dipmeter vond ik een dip op 8 MHz, iets te hoog maarja, werkt toch wel. Volgende versie één wdg meer en dan is ie prima denk ik.

Verder heb ik op de schoorsteen mijn GFK mast gezet, bovenste 3 topdelen weggelaten dus ong. 7m hoog. Vanaf de autotrafo gaat de draad nu eerst 7m omhoog (ong. 16m AGL), en pas dan schuin naar beneden naar de boom achter in mijn tuin (ong. 26m verderop). De coax trap zat ong. na 20m draad en na de trap had ik 9m draad geknoopt. Dat was maar een gokje, ik had dat stuk toevallig nog liggen. Meting met de AA-54 gaf resonantie op 7.3 MHz, te hoog dus en op 4 MHz, veel te hoog. Jammer maar dat was wel te verwachten. Het stuk draad voor de spoel moet dus nog wat langer en het stuk na de spoel moet ook een meter of 10 zijn. Komt wel een keer goed. De truuk met de GFK mast is denk ik ook niet echt handig; ondanks dat het midden van de draad nu flink hoog hangt, staat de mast behoorlijk krom als ik de draad een beetje leuk aanspan. Ziet er eigenlijk niet uit, naja, morgen nog maar even kijken bij daglicht. Ik zit een metertje of wat boven de vergunningsvrije situatie maar ach, volgens mij is de mast 4,99m vanaf het snijpunt met het dak en als ze het niet geloven moeten ze het maar na komen meten (haal ik er ‘s-avonds wel een deeltje tussenuit HI). Ik had al een smoesje bedacht voor de ambtenaar; “oh dat? da’s geen antenne, da’s een hengel. Ik hou van vissen (ik woon ook echt aan een “visput”) en ik vind het daarom leuk om een hengel op mijn huis neer te zetten, dat mag toch wel?”). Nouja… leuk weekendje… Oja, vanmiddag nog even feest gevierd op 10m en nog met China gewerkt, kicken!

OK, het is nu officiëel…

Ik ben waarschijnlijk de meest wispelturige zendamateur van Nederland. Ondanks dat ik dolgelukkig ben met de TS-870, blijf ik toch denken aan een oude liefde waarmee ik, dat realiseerde ik me eigenlijk pas gisteren, ook met 3 kHz breed uit kan zenden. Ja hoor… ik heb toch weer een Yaesu FT-2000 aangeschaft, met een MD-200 microfoon, ga ‘m straks ophalen. Ik kon de verleiding niet weerstaan, de FT-2000 was (en is) toch de set waar mijn hart sneller van gaat slaan. Nu er een goede modificatie voor de roofingfilter problematiek voorhanden is (zie http://ac0c.com/main/page_ft2k_roofing_filters_project_overview.html), durf ik het wel aan. Blijft nog wel het probleem met het front-end wat her en der vrij regelmatig wordt opgeblazen (merk je snel genoeg, set is dan stokdoof) maar ook dat probleem is op te lossen en ook wel verklaarbaar; gebeurt nl. in 99 van 100 gevallen in situaties waarbij met een tweede zender tegelijkertijd gewerkt (uitgezonden) wordt, dat zal bij mij niet gebeuren. De TS-870 hou ik voorlopig even als ontvanger en gaat misschien mee op vakantie, maar heel misschien toch ook weer weg. Mooi ding, maar ik mis toch opties die de FT-2K wel heeft. Mocht iemand interesse hebben in een hele nette TS-870 uit 2000 (een vrij jonge dus) dan hoor ik het wel. De speaker heb ik al te koop staan.

DEQ2496 audioprocessor

Zoals wellicht bekend zing en speel (gitaar) ik in twee bandjes (www.bugabootang.nl en www.messaround.nl) en val ik links en rechts nog wel eens in op (contra)bas. Bij mijn eigen bands verzorg ik ook de geluidstechniek en tevens maak ik met eigen (digitale) opnameapparatuur 24-sporen opnames van (mijn eigen) bands. De opnames op voorgenoemde websites zijn eigen producties. Als zanger én radiozendamateur ben ik natuurlijk ook een beetje “microfiel”, ik vind het dan ook leuk om verschillende microfoons uit te proberen. Voor mijn zenders gebruikte ik meestal originele handknijpertjes of de bekende tafelmicrofoons, maar sinds kort heb ik een mooie “broadcast” microfoon in gebruik, de Rode Procaster (ik heb ook nog een Rode NT1A).

De aanschaf van de TS-870 was een weloverwogen eerste stap in de richting van eSSB (extended SSB) oftewel breedbandige(re) enkelzijbanduitzendingen. Mijn vorige FT-920 was vrij smalbandig (400 – 2k5 Hz) waardoor Procaster microfoon niet volledig tot zijn recht kwam. De TS-870 kan 3 kHz breed uitzenden, in principe van 0 – 3 kHz maar door de TX shift functie in stapjes van 100 Hzb.v. ook van 100 Hz – 3.1 kHz of 200 Hz – 3.2 kHz. Met wat EQ schijnt de bandbreedte effectief zo rond de 3.5 kHz te liggen. Dat is prettig want rond de 3 kHz ligt een soort “presence” frequentie (eigenlijk meer richting 4 kHz) die de audio net even wat meer “HiFi” laat klinken, dat tophoog kan er dus nog prima bij zonder dat dat ten koste gaat van het laag. De Rode Procaster rechtstreeks in de TS-870 werkt prima hoewel deze microfoon van zichzelf net even wat te donker klinkt. De 870 heeft wel een TX EQ aan boord die het hoog wat kan benadrukken, maar dat vond ik zelf net weer iets te overdreven. Je komt dan snel bij een externe EQ uit. De processor van de 870 vind ik ronduit VERSCHRIKKELIJK dus ook dat kan aanzienlijk beter met een externe dynamiek processor. M.n. bij het afmixen van opnames heb ik veel ervaring opgedaan met dynamiek processing (compressor, limiter, expander etc.) en eerlijk gezegd ook wel een fan geworden van compressie. Je moet niet overdrijven natuurlijk, maar het is toch een mooie manier om de boel wat “dikker” te laten klinken. Om eens te kunnen experimenteren met eSSB heb ik tweedehands Behringer DEQ2496 aangeschaft.

De nieuwprijs is op dit moment (16-10-2012) €263 bij Thomann.de, tweedehands wordt er vaak rond de €150 voor gevraagd maar omdat de markt voor dit soort apparaten relatief klein is, kun je waarschijnlijk voor minder geld klaar zijn (dat was ik in ieder geval wel). Er bestaan 2 hardware versies. De 2e versie is, voor zover mij bekend, niet wezenlijk beter/anders. Voor zowel de “oude” V1 hardware versie als de “nieuwe” (=huidige) V2 hardware versie bestaan firmware updates. Voor een V1 model is firmware 1.4 de meest recente versie, voor het V2 model is dat versie 2.5. Het is wél raadzaam een apparaat te vinden met de meest recente firmware (te programmeren via PC met midipoort en -kabel). De firmware versie is te zien in het Utility scherm (pagina 1). Ondanks dat Behringer een goedkoop merk is, ben ik behoorlijk onder de indruk van dit apparaat. Behringer noemt het zelf een “digital mastering processor” en de kans is best aanwezig dat ik ‘m ook eens ga inzetten voor die doeleinden. Goed, wat is het en wat doet het?

Laat ik vooropstellen dat het apparaat veel meer kan dan waar ik ‘m voor nodig heb. Ik bespreek alleen kort de opties die ik gebruik te weten de Real Time Analyser (RTA), de Grafische EQualizer (GEQ), de Parametrische EQ (PEQ) en de compressor functie van de dynamiek processor. De DEQ2496 heeft verder nog een Dynamische EQualizer (DEQ), een FeedBack Destroyer (FBD) en een Stereo Imager aan boord maar daar doe ik, voor de radiohobby, niets mee.

De RTA is eigenlijk een spectrum analyser van een te kiezen bron. Dat kan een meetmicrofoon zijn. Dat is handig om de input (b.v. het totaalsignaal van een mengpaneel) te vergelijken met het gemeten spectrum op een bepaalde plaats in de zaal. De DEQ2496 kan dan zelf (automatisch) de EQ instellingen aanpassen zodat het ingangssignaal ook daadwerkelijk zo klinkt op de plek waar de meting wordt uitgevoerd; een bekende en handige toepassing uit de geluidstechniek, niet iets dat je nodig hebt voor de radiohobby maar wel leuk om even te noemen. Voor onze hobby is de RTA m.n. leuk om naar te kijken HI.

De grafische equalizer (GEQ) is een actieve 31 bands equalizer waarmee 31 (vaste) frequenties +/- 15 dB ingesteld kunnen worden. Het is een makkelijke en intuïtieve manier van equalizing. De digitale “schuifjes” kunnen per band worden bediend, maar het is ook mogelijk om een bandbreedte in te stellen waardoor de naastliggende schuifjes ook mee gaan bewegen. Op die manier is het heel makkelijk om een mooie egale “bult” in het hoog te maken (b.v. over 3 of 5 banden) en een “dal” in het midden. Een licht bultje in het laag en het klinkt al snel als “BBC quality audio”. En ja natuurlijk moet je dit met mate doen en ja je hebt al snel de neiging om te overdrijven. Ik maakte vanmiddag wat QSO’s op 40m om de boel uit te testen en zat met een grijns van oor tot oor toen ik mijzelf als een soort Tom Mulder / Jan van Veen terughoorde door de koptelefoon HI. Dat was behoorlijk “over the top” hoewel de meeste tegenstations het wel mooi vonden. Ik ga eens met George afspreken (PA8GB), eens vragen wat hij ervan vindt. Hij heeft behoorlijk spitse oren en behoorlijk wat ervaring met externe processors / eSSB. Ik vind zijn modulatie overigens altijd erg mooi, George gebruikt meestal een Rode Broadcaster (grootmembraan condensator) microfoon icm een analoge Symetrix 528E voice processor (een bekende uit de omroepwereld). Da’s even andere koek dan wat ik gebruik, maar ik heb er altijd wel lol in om voor zo weinig mogelijk geld zo goed mogelijk resultaat te bereiken en met deze DEQ2496 lijkt dat aardig te lukken.

Een parametrische EQ ben ik wel aan gewend, mijn Yamaha AW-2400 harddiskrecorder heeft dit op alle kanalen dus voor mij niets nieuws onder de zon. De PEQ gebruik ik op het moment als laag-af en hoog af filter. Alles onder de 50 Hz en boven de 4.5 kHz demp ik d.m.v. twee sets parameters. Itt bij de grafische EQ blijven de parameters bij de PEQ behouden, je kunt dus mooi spelen met bandbreedte en centrumfrequentie. Een derde set parameters gebruik ik om het midhoog nog wat op te krikken. Het mooie van een PEQ is dat je niet gebonden bent aan vaste frequenties zoals bij een GEQ, maar je kunt je zelf de (centrum) frequentie, bandbreedte (Q) én de gain instellen. Bij de PEQ van de DEQ2496 is het mogelijk om maar liefst 10 (!) parametersets definiëren. Ter vergelijk; een luxe digitale mixer heeft meestal maar 4 of 5 parametersets per kanaal wat in de praktijk ruimschoots volstaat.

De DEQ2496 gebruik ik ook als compressor. Er bestaan veel misverstanden over compressie (lelijk, onnatuurlijk) maar wanneer je weet waar je mee bezig bent, kun je er enorm goede resultaten mee bereiken. Wat doet een compressor? Kort gezegd dempt een compressor pieken boven een bepaalde (instelbare) drempel volgens een (instelbare) verhouding. Op deze manier kun je de pieken 6 tot 10 dB dempen en “het totaal” (lees: ook de minder harde signalen) dus ook 6 – 10 dB harder uitsturen. Het resultaat is een “dikker” geluid; meer body (op een analyser letterlijk meer oppervlakte). Uitgaande van een maximaal signaal van 0 dB, zou de drempel op -10 dB in kunnen stellen. Een gangbare compressieverhouding voor spraak (en zang) is 1:4 tot 1:10. In het eerste geval betekent dat dat 4 dB signaal boven de drempel maar als 1 dB wordt “doorgelaten”. Vanaf de -10 dB drempel is het dus mogelijk om pieken van 40 dB te verwerken voordat de maximale waarde (0 dB) wordt bereikt. Nu is dat overigens niet wat je wilt hoor, een compressie van 40 dB. In de praktijk stel je een compressor in op een gemiddelde compressie van 6 – 10 dB (wat dus een extra gain van 6 – 10 dB impliceert voor de zachtere passages). De pieken klinken dus relatief wat zachter maar “het totaal” wat harder.

Bij een compressor kun je ook nog de “knik” instellen; eigenlijk hoe abrupt gaat de compressor signalen boven de drempelwaarde comprimeren; een “hard knee” is een echte knik dus een vrij abrubte compressie, een “soft knee” is een afgeronde knik; signalen die net even boven de drempel komen zullen niet zo hard worden gecomprimeerd en de compressie neemt toe naarmate het signaal verder boven de drempel komt. Verder is instelbaar na hoeveel milliseconden de compressor moet reageren (= attack time) en na hoeveel milliseconden de compressor zichzelf weer uitschakelt (= release time). Om een “natuurlijke” attack te krijgen, is het verstandig om bij spraak en zang pas na ong. 50 ms te beginnen met compressie; het begin van het signaal gaat dan niet verloren, bij spraak typisch “de articulatie”, bij instrumenten typisch “de aanslag” (denk aan gitaar, drums). Bij signalen die vrij abrubt van dynamiek wisselen mag de compressor na +/- 100 – 200 ms nadat het signaal weer onder de drempel is uitschakelen. Dit laatste zorgt ervoor dat de compressor niet steed tijdens een korte pauze uit- en weer inschakelt (typisch effect van “pompen”). Bij langer klinkende signalen (b.v. piano, bekkens van een drumstel) gebruik je een wat langere release tijd.

Nou… zo is het wel even voldoende, ik trek een bokbiertje open en ga nog even spelen. Ik had bij 100W wel wat last van instraling, dus de kabels maar even een paar keer door een FT-240-43 kern heen halen. Mijn 870 moet binnenkort ook op de operatietafel want ik wil de uitgang van de DEQ2496 binnen laten komen op de ACC2 poort. Deze poort komt binnen na de microfoonvoorversterker (prima dus) maar omdat ie is bedoeld voor modem (piep)signalen, zit er een laag-af filter (parallel C) op deze ingang. Er moet een C-tje van 1 uF parallel gezet worden aan de bestaande C om het laag ook door te laten. Nou dat klusje doen we mooi onder begeleiding van elmer Frans PE0F, die kan dat vast wel HI.

Kenwood TS-870 in de shack

Ach verandering van spijs doet eten. Afgelopen zaterdag mijn IC-706MKII setje verkocht aan PA2JA (Jan) én even erna, met gepaste terughoudendheid, mijn Yaesu FT-920 ingeruild op een Kenwood TS-870SAT, een set waar ik al heel lang een oogje op had.

Niet helemaal waar, want eigenlijk was dat de TS-850S moet ik eerlijk toegeven maar ik heb toch gekozen voor de opvolger. De 780 is niet op alle fronten beter dan zijn voorganger, maar op een aantal voor mij belangrijke punten wel; IF DSP filtering én een “normale” seriële aansluiting (sneller dan de 4k8 bps van de FT-920). Beide sets worden geroemd om hun schitterende audio, zowel RX als TX. De FT-870S kan met 3 kHz bandbreedte zenden, ik wil graag eens gaan experimenteren met zgn. eSSB en ik ben heel benieuwd hoe mijn Rode Procaster via deze set klinkt.

Op de FT-920 kreeg ik vaak complimenten over de audio, maar de bandbreedte bij deze set was toch beperkt tot 2.3 – 2.4 kHz waardoor juist het “volle” geluid van de Procaster niet goed tot zijn recht kwam. Ik ben benieuwd.

Mooi de SP-31 speaker erbij, dat ziet er toch wel sjiek uit. Eerste indruk is zeer goed maar 80m was vanavond ook wel uitzonderlijk rustig.